Bu məqalə yalnız məlumat məqsədli hazırlanmışdır. Tibbi diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
Bədənimizdəki hormonlar sağlamlığımızın görünməz dirəyidir. Bu hormonlardan biri olan prolaktin, xüsusilə qadınlarda reproduktiv sağlamlıq üçün son dərəcə vacibdir.
Lakin prolaktin hormonu yüksəkliyi — tibbi dildə hiperprolakinemiya adlanan bu vəziyyət — dünyada milyonlarla insanı, xüsusilə də doğum çağındakı qadınları narahat edir.
Prolaktin beyindəki hipofiz vəzisi tərəfindən istehsal olunan bir hormondur. Onun ən tanınmış funksiyası hamiləlik zamanı və doğumdan sonra ana südünün əmələ gəlməsini təmin etməkdir.
Lakin prolaktinin yalnız emzirən analarla bağlı olduğunu düşünmək yanlış olar. Bu hormon həm qadınlarda, həm də kişilərdə müəyyən miqdarda mövcuddur və reproduktiv sistem üzərinde vacib tənzimləyici rol oynayır.
Normal prolaktin dəyərləri laboratoriyadan laboratoriyaya az da olsa fərqlənə bilər, lakin ümumiyyətlə:
Bu həddən yuxarı olan hər bir nəticə prolaktin yüksəkliyi kimi qiymətləndirilir.
Prolaktin hormonunun yüksəlməsinin bir çox səbəbi ola bilər. Bunlar üç əsas qrupa bölünür:
Prolaktin yüksəkliyinin ən çox rastlanan tibbi səbəbi prolaktinomadır — hipofiz vəzisindəki xoşxassəli (yəni xərçəng olmayan) şişdir. Bu şişlər prolaktin istehsalını həddən artıq artırır.
Ölçüsünə görə iki növü var:
Bir sıra dərmanlar prolaktin səviyyəsini yüksəldə bilər. Bunların arasında ən çox rast gəlinənlər:
Əgər hər hansı bir dərman istifadə edirsinizsə, prolaktin yüksəkliyindən şübhələndiyiniz zaman mütləq həkiminizə bildirin.
Prolaktin hormonu yüksəkliyinin əlamətləri qadın və kişilərdə fərqli şəkildə özünü göstərir.
Prolaktin yüksəkliyindən şübhələnilirsə, həkim əvvəlcə sadə bir qan analizi tələb edəcək. Qan nümunəsi adətən səhər saatlarında, yeməkdən bir müddət sonra götürülür, çünki qidalar da prolaktin səviyyəsinə müvəqqəti təsir edə bilər.
Stresdən, fiziki gərginlikdən və cinsi münasibətdən sonra da prolaktin müvəqqəti olaraq yüksələ bilər, buna görə nəticə həmişə klinik tablonun fonunda qiymətləndirilir.
Prolaktin yüksək çıxarsa, həkim aşağıdakıları da tövsiyə edə bilər:
Prolaktin yüksəkliyi hipotiroidizmdən qaynaqlanırsa, tiroid müalicəsi başlandıqda prolaktin özü-özünə normallaşır. Dərmandan qaynaqlanan hallarda isə həkim alternativ preparat tövsiyə edər.
Prolaktinomalarda ilk seçim dopamin aqonistləri adlanan dərmanlar qrupudur. Bunlar beyin kimyasını tənzimləyərək prolaktin istehsalını azaldır və çox vaxt şişin ölçüsünü kiçildir
Bəli — müalicə ilə! Prolaktin yüksəkliyi müalicə edilmədən yumurtalamanı bloklaya bilər, buna görə hamilə qalmaqda çətinlik çəkilir.
Lakin dərman müalicəsi ilə prolaktin normallaşdıqdan sonra ovulyasiya bərpa olunur və hamiləlik mümkün hala gəlir. Müalicə zamanı hamilə qalan qadınlar üçün həkim xüsusi bir protokol müəyyən edir.
Bu məqalə yalnız məlumat məqsədli hazırlanmışdır. Tibbi diaqnoz və müalicə üçün mütləq həkimə müraciət edin.
Endokrinoloq həkim Dr. Günel Rəcəbova endokrinoloji xəstəliklərin müasir üsullarla müayinə və müalicəsini həyata keçirir.